հոգ տարվելու մասին

հիմա երբ ֆեյսբուքներից լրիվ կորել եմ, բլոգս էլ ոչ ոք չի մտնում ու դա մի տեսակ նենց հանգստացնող ա։ հանգիստ անկապ գրում եմ։

ասացին՝ հոգ տար քեզ,
ու մտածեցի,
որ եթե
հոգը տեղ լիներ,
կինոյի
թատրոնի,
գրադարանի
կամ գերեզմանատան պես,
ինձ հոգ տանելը
գուցե ավելի հեշտ լիներ։

իհուդա ամիխայի․ բանաստեղծություններ

անգամ վստահ չեմ, որ հայերեն ճիշտ եմ տառադարձել ազգանունը, բայց ամեն դեպքում։ քանի որ ահավոր սիրուն են իր ստեղծագործությունները ու ահավոր ափսոս չկարդացվելու համար, դնում եմ իմ անտաղանդ թարգմանությունները։ մի օր հավանաբար կխմբագրեմ, կսրբագրեմ ու էլ էսքան անտաղանդ չեն լինի։ 


***

իլուստրացիան՝ ռիկարդո վեկիոյի

ես գիտեմ մի մարդու,
ով լուսանկարել է 
սենյակի պատուհանից 
բացվող տեսարանը
փոխարենն այն կնոջ, 
ում հետ քիչ առաջ
սիրով էր զբաղվում 
հենց այդ սենյակում։


***
տե՛ս․
այնպես,
ինչպես 
ժամանակը 
ժամացույցի մեջ չէ,
սերն էլ մարմնի մեջ չէ․
մարմինը միայն ցույց է տալիս սերը։


***
այնտեղ, որտեղ մենք ճիշտ ենք,
ծաղիկները երբեք չեն ծաղկի գարնանը։
այն տեղը, որտեղ մենք ճիշտ ենք, 
դաշտի նման կոշտ է ու ոտնահարված։
բայց սերն ու կասկածը
փորում են աշխարհը
խլուրդի,
գութանի պես
ու շշուկ է լսվում ավերակներում,
ուր ժամանակին
տուն էր։


***
նրանք անդամահատել են
քո ազդրերը
իմ գոտկատեղից,
ինչքանով ես եմ տեղյակ՝
բժիշկներ են,
բոլորը։

ինձ քանդել են քեզնից
ինչքանով ես եմ տեղյակ՝
ինժենիերներ են, 
բոլորը։ 

ու ափսոս,
ախր այնքան լավ ու սիրելի
հայտնագործություն էինք։
ինքնաթիռ՝ կազմված
կնոջից 
և տղամարդուց,
թևերից և այլն։
անգամ հաջողվեց 
մեր ստվերը
քցել երկրի վրա
անգամ հաջողվեց 
թռչել մի փոքր։


***
անձրևը ցածրաձայն խոսում է․
կարող ես քնել հիմա։

մահճակալիս կողքին 
թերթի թևերի խշշոցն է։
ուրիշ հրեշտակներ չկան։

առավոտյան շուտ կարթնանամ
կաշառելու համար նոր բացվող օրվան,
որ բարի լինի մեզ համար։


***
ծիղաղդ խաղողի էր նման,
կանաչ-կանաչ ծիծաղ էր։

մարմինդ լի էր մողեսներով,
բոլորն էլ սիրում էին արևը։

ծաղիկներն աճում էին դաշտում, կանաչը՝ այտերիս,
անհանարին ոչինչ չկար։

Ասելու ու լսելու մասին

Իլուստրացիան՝ Վորոնիկա Գրեչի

Մի անգամ աշնանն էր, Մարիամը նոր էր թիֆլիս գնացել ու իրիկունը խոսում էինք։ Ես տարբեր բաներ էի պատմում եղանակից, գործերիցս, ինչ-որ խառը մարդկանցից, ինչ-որ խառը գրքերից։ Խառը բաներ էի պատմում մի խոսքով։ Մարիամը ասեց՝ իսկ հիմա պատմի թե դու ոնց ես ու քեզանից պատմի, ոչ թե մյուսներից ու ամեն ինչից։

Ես երկար, շատ երկար մտածում էի ու հասկացա, որ միշտ իմ մասին եմ խոսում, անկախ նրանից թե ինչի մասին եմ խոսում ու երբ։ Անկախ նրանից, թե ինչ եմ ասում, ես ասում եմ իմ մասին։ Երբ պատմում եմ, որ Պողոսը վերջապես լավ ա, նշանակում ա Պողոսը էնքան կարևոր էր, որ իր լավ չլինելը աչքիս էրևում էր, նշանակում ա՝ Պողոսը իմ մարդկանցից ա ու նշանակում ա, որ ես անհանգիստ էի, երբ Պողոսը լավ չէր ու հիմա վերջապես հանգիստ եմ, որովհետև Պողոսը լավ ա։

Երբ պատմում եմ ինչ-որ կինոյի մասին, ասում, որ շատ մարդկային էր, շատ բարի ու որ հուզվեցի, էդ հավանաբար նրանից ա, որ ինձ պակասում են մարդկային ու բարի բաները ու ես պակասը լրացնում եմ կինոներ նայելով ու կինոների հորինված (կամ գուցե չհորինված) մարդկանց զգացմունքներով։ Ու երբ էդ նույն կինոյից ինչ-որ հերոսի մասին շատ եմ խոսում ու օրերով պատմում թե ինչ էր զգում նա էն ժամանակ երբ էն էղավ, կարող ա իրականում պատմում եմ թե ե՞ս ինչ եմ զգում։

Ամեն անգամ flickr-ում հերթական անկապ նկարագրով հերթական անկապ նկարը գցելուց ես խոսում եմ իմ մասին։ Պատմում եմ, որ մութը էնքան շատ ա, որ լույսեր եմ նկարում, որ հետո միշտ հետս լինեն էդ լույսերը։ Պատմում եմ, որ ես ինձ միշտ ինչ-որ բանի հակառակ կողմում եմ զգում։

Ամեն անգամ ինչ-որ երգ տարածելիս, ես ասում եմ իմ մասին, լիքը բան եմ ասում, ուղղակի մեկ-մեկ երևի շատ եմ ասում ու ասածիցս ինչ-որ բան լսել չի լինում։

Ու հա, երևի մենք բոլորս ու միշտ անկախ նրանից թե ինչի մասին ենք խոսում, խոսում ենք մեր մասին։ Ուղղակի էնքան, ինչքան մեզ չեն լսում, էդքան էլ մենք չենք լսում։

Ութ տողանի բանաստեղծություն

Առաջադրանքի համաձայն պետք էր գտնել ինչ-որ գրքի 8-րդ էջի, 8-րդ նախադասությունը ու դրանով սկսելով 8 տողանի բանաստեղծություն գրել։ Նարինե Աբգարյանի «Երկնքից երեք խնձոր ընկավ»-ից։ Անկապոտ ստացվեց։

Եթե այսպես շարունակվի, մինչև առավոտ ողջ արյունն իրենից դուրս կհոսի։
Եթե այսպես շարունակվի, առավոտյան տղայի հետ երևի էլ չի խոսի։
Կպառկի այսպես, մենակ, մի կողքի
Առանց բողոքի
Ու կսպասի թե երբ կավանդի հոգին։
Մարմինը շնչից կքամվի,
Եթե մինչև առավոտ այսպես շարունակվի։

Իմ սիրած սվիտրը գոյություն չունի

Իմ ամենասիրած սվիտրը գոյություն չունի։ 

Շորերը սիրելու տարբեր պատճառներ կան, երևի։ Դե, օրինակ, սիրում ես շորը, որովհետև դա նվիրել ա շատ սիրելի ինչ-որ մեկը։ Կարաս սիրես, որովհետև գույնը ու ձևը շատ լավն են, շատ փափուկ ա, նկարագրում ա քեզ, ու դու դրանով քեզ ինքնավստահ ու հարմար ես զգում։ Կամ գուցե էդ շորով էիր է՜ն օրը, երբ է՜ն կարևոր բանը էղավ։

Երբ ես ու Վ-ն նոր էինք սկսել հանդիպել, մի օր ասեցի, որ իր համար սվիտր եմ գործելու, մեծ, փափուկ, տաք, մոխրագույն սվիտր, որ երբեք-երբեք չմրսի, որովհետև լավ չի, երբ մրսում ես։ Լավ չի, երբ դողում ես։ Սկզբում էդ սվիտր գործելը էնքան հեշտ էր թվում։ Դե, մտածում էի, 2 շաբաթում կվերջացնեմ։ Հետո 2 շաբաթ ման էի գալիս իմ ուզած էն մոխրագույն թելը, որից պետք էր սվիտր սարքել։ Երբ գտա իմ ուզած երանգի, հաստության ու փափկության թելը, պարզվեց, որ ընդամենը 2 կծիկ ա մնացել ու 1 ամսից են նորերը ստանալու։ Ու դե թողեցի, որ մի ամսից միանգամից առնեմ բոլորը։

Հետո ես սկսեցի աշխատել, դե դասի էի գնում, քննություններ էին ու ես ունեի նաև տնեցիներ, որոնք ուզում էին, որ շփվեմ իրենց հետ։ Էս ամեն ինչից հետո, երբ հոգնած շյուղերը ձեռքս էի վերցնում, մի քանի շարքից ավել գործել չէր լինում։ Երբ ժամանակները շատ խառն էին, իսկ ժամանակները կարող էին ամիսներով խառը լինել, ընդհանրապես չէի գործում։

Արդյունքում սվիտրը գործելը տևեց մոտ 2 տարի 2 շաբաթի փոխարեն։ 2017-ի դեկտեմբերի վերջին սվիտրը պատրաստ էր։ Մնում էր լվանալ, ու դա կդառնար նոր տարվա նվեր։ Ես իրոք սիրում էի էդ սվիտրը, անգամ անուն էի փորձում մտածել։ Էն տպավորությունն էր, որ գործելիս 2 տարվա տարբեր օրերին զգացածս ապրումներն ու սերն էլ եմ հյուսել թելին ու գործել։ Ու դա ինչ-որ ձև էր ինձ Վ-ին ավելի մոտ զգալու էն ժամանակ, երբ մոտ չէի լինի։ Բայց դե դետեմբերի վերջը շատ խառն էր ու ես չհասցրեցի լվանալ, վերջնական կարգի բերել սվիտրը, թողեցի, որ հունվարին նվիրեմ, տոներից հետո, առանց պատճառի ինչ-որ օր։ Որովհետև դե ես ռոմանտիկ էի ու համոզված, որ իսկական նվերները ուղղակի նվերներն են։

Տոներից հետո հունվարի 8-ին հանդիպեցինք։ Որոշել էի էդ օրը տալ սվիտրը, բայց տնից արագ դուրս գալիս մոռացա վերցնել։ Հունվարի 8ին մենք բաժանվեցինք։ 2 տարի 28 օր +/- 6 ժամ միասին լինելուց հետո։ Չնայած դա շատ հարաբերական ա, որովհետև հոկտեմբերի կեսերից էլ միասին չէի՞նք։ ֆիզիկապես կանգնած էինք կողք կողքի, բայց էլ իրար հետ չէինք։ Էդ օրը, հունվարի 8-ին, երկուշաբթի էր, եթե իհարկե ինչ-որ մեկին կհետաքրքրի, էկա տուն ու սկսեցի քանդել գործածս սվիտրը։ Ու քանդելու ընթացքում, երբ էդ սվիտրը էլի թելի կծիկ էր դառնում ձեռքիս մեջ, աչքիս առաջով անցնում էին վերջին 2 տարիները։ Ու ես ջղայինանում էի, ինքս իմ վրա, որ էդքան էներգիա ու սեր եմ դրել մի բան սարքելու վրա որ հիմա քանդում եմ ու չգիտեմ՝ ավելի շատ սարքելու՞ համար էի ջղայինացած թե՞ սարքածս քանդելու։ Թե՞ որ պատկերացրել էի էն օրը, երբ մենք միասին էինք ապրելու ու մեկ-մեկ, երբ կարոտեի իրեն, հագնելու էի էդ սվիտրը, որովհետև դրանից միշտ իր հոտն էր գալու։ Բայց հաստատ իմ վրա էի ջղայինացած։ Իմ ու ոչ ուրիշ մեկի։ Ու քանդում էի սվիտրը։ Անջատված, վերացած, առանց ինքս ինձ զգալու։

Իմ սիրած սվիտրը, եսիմ, էլ գոյություն չունի։

Երազների մասին

Երբ փոքր էի, երազներս իսկական մարտահրավերներ էին։ Դե հիմնականում մղձավանջներ էին, ես էլ փոքր էի ու հա, ես վախենում էի իմ երազներից։

Կար ինչ-որ ժամանակ, երբ մղձավանջները շատ հաճախակի էին։ Սովորաբար միշտ նույն մարդը սպանում էր ինձ, տարբեր ձևերով։ Վառվում էի, խեղդվում էի, ընկնում էի, մի անգամ ինձ նաև կերել են։ 😃Ամենաանդուր երազն էր, ոչ մեկին խորհուրդ չեմ տա։ Բայց ամենաահավորը էն չէր, որ ես փոքր էի ու բավականին հաճախ մեռնում էի երազում, այլ էն, որ սովորաբար «մեռնելուց հետո» անմիջապես չէի արթնանում ու սենց ինքս ինձ կողքից նայելով մտածում էի, որ վերջ, ես մեռել եմ։

Հետո դե սկսում ենք դպրոց գնալ, մեզ առավոտ զոռով հանում են քնից ու երազները մոռանում ենք, սովորաբար։ Ու երևի էնքան էլ վատ չի երազները մոռանալը, որովհետև մղձավանջներն էլ ես մոռանում։

Բայց բնականաբար որոշ ժամանակ հանգիստ քնելուց ու երազում թռչող գորգեր տեսնելուց հետո, նոր վախերի շորեր հագած վատ երազներն էլ են վերադառնում։

Էդ ժամանակ, երևի 8-9 տարեկան կլինեի, մեր տան կառուցման աշխատանքները դեռ չէին վերջացրել։ Ինչ-որ մարդիկ աստիճաններ էին սարքում, որ կապեն երկու հարկերը։ Հետո երբ աստիճանները պատրաստ էին, ես արագ-արագ բարձրացա վերև, որ տեսնեմ բոլոր սենյակները ու ընտրեմ իմը։ Բայց ես բարձրանում էի, բարձրանում, իսկ աստիճանները չէին վերջանում։ Հետո մաման ու ախպերս արագ իջան կողքովս, ինձ ասեցին որ գնամ իրենց հետևից, բայց ես ուզում էի իմ սենյակը տեսնել։ Հետո պապին իջավ, քրոջս հետ ու հետո բոլոր-բոլոր մարդիկ ում սիրում էի։ Իսկ ես ջղայինանում էի, որովհետև բոլորը տեսել էին իրենց սենյակները, իսկ ես՝ չէ։ Հետո հետ նայեցի ու ներքևում ինչ-որ մութ էր ու մերոնք հազիվ էին երևում։ Մաման ասեց, որ իջնեմ, թե չէ կգնան ու ինձ չեն սպասի։ Իսկ ես չէի ուզում իջնել, բայց գնալով ավելի էր մթնում ու ես ավելի էի բարձրանում։ Մաման երկրորդ անգամ կանչեց, բայց ես չէի շարժվում որովհետև համ մթությունից էի վախենում, համ բարձրությունից։ Հետո մերոնք գնացին։ Չսպասեցին ինձ։ Իսկ ես վերևում կանգնած էի։ Ու մութ էր, բարձր ու մենակ։

Չէ, իրականում մղձավանջները վատ բաներ չեն։ Որովհետև մասամբ իրենց շնորհիվ ա, որ հիմա մթությունից ու բարձրությունի չեմ վախենում։

Հա, բայց ժամանակի ընթացքում երբ մեծանում ես ու վախերդ ավելի աբսուրդ ու անկապ են դառնում, մղձավանջներդ էլ են փոխվում։

Օրինակ մի անգամ, ուրբաթ օրը, տեսել էի, թե ոնց են բոլոր լրատվականները հայտնում էն մասին, թե շաբաթ օրը փչացել ա ու մինչև էդ խնդիրը չլուծեն, ուրբաթից հետո երկուշաբթի ա լինելու։

Մի ուրիշ անգամ ամառ էր, ուժեղ քամի ու քամուց օդ բարձրացած փոշուց ոչ մի բան չէր երևում։ Գենդալֆի հետ էի, ինչ-որ կլոր սեղանի շուրջ նստած գիրք էինք կարդում ու մեկ էլ նա ասեց՝ հենց քամին կանգնի, ձյուն կգա։ Ու անգամ էդ երազում Գենդալֆի լինելու հանգամանքը դա պակաս մղձավանջային չէր դարձնում, եթե ձյուն էր գալու ու կոմունալներդ էլի աստղաբաշխական թվեր էին կազմելու։😃

Բոլորովին վերջերս էր։ Իբր իմ համար հանգիստ քնած եմ, մաման գալիս արթնացնում ա, ասում ա՝ ուշանում ես դասից։ Ես էլ վեր եմ կենում, հագնվում, դասավորում պայուսակս ու գնում ԴՊՐՈՑ։ Պարզվում ա՝ առաջին ժամին մեր մոտ ռուսերեն ա ու էն չսիրածս դասատուն ինձ ստիպում էր ռուսերեն խոսալ ու ես ռուսերեն խոսալուց խեղդվում էի։

Հա, ամենաաբսուրդների շարքից։ Ես քնած էի։ Ամեն առավոտ արթնանում էի, գնում լվացվելու ու լվացվելուց հետո նկատում որ ձեռքիս ինչ-որ բան էր գրված, բայց գրվածը արդեն մաքրվել էր ու ես կարդալ չէի հասցնում։ Հետո անընդհատ կրկնվում էր նույնը․ արթնանում էի, լվացվում, տեսնում գրածը ու չէի հասցնում կարդալ։ Մի օր էլ, երբ էլի գնացել էի լվացվելու, տեսա որ ձեռքերիս բոլոր հնարավոր տեղերում գրված ա ու վերջապես կարդացի։ Պարզվում ա՝ քնած ժամանակ ես ինչ-որ զուգահեռ աշխարհում եմ, որտեղ ինձ փորձում են ամուսնացնել։ Եթե ես մի անգամ էլ քնեմ, դա նրանց կհաջողվի ու ես էլ երբեք չեմ արթնանա ու էս իրականություն չեմ գա։ Ու ես սկսում եմ չքնել։ Իմ քունս ահավոր տանում ա, բայց ես չպետք ա քնեմ։ Հետո Մորփեուսը ջղայինանում ա, որ ես՝ նվաստ մահկանացուս չեմ քնում ու սկսում ա հետապնդել ինձ։ Ու ես փախչում եմ Մորփեուսից ու բոլորից։ Ու իմ քունը ահավոր տանում ա։ Չէ, դուք չեք կարա պատկերացնեք թե ինչքան ահավոր ա լինել քնած ու երազում տեսնել ու դու ուզում ես քնել, քո քունը տանում ա, բայց դու պետք ա փախնես, որովհետև քնի աստվածը հետևիցդ ա ընկել։ Ահավոր էր մի խոսքով։

Էսօր էլ էլի փոքր էի։ Ինչ-որ անկապ խմբակի էի գնում ու պարզվեց սուիցիդի խմբակ ա։ Ու մերոնք հորքուրիս ասում էին՝ էրեխեն սուիցիդի ա գնում ու նենց հպարտ էին։ Հա, խմբակի նպատակը, ինչպես երևի գուշակեցիք, ինքնասպանության կրեատիվ ու հետաքրքիր տարբերակներ մտածելն էր։ 😄

Պատմածս երազները գուցե տարօրինակ են ու տեղ-տեղ մղձավանջի տպավորություն չեն թողնում, բայց ինձ համար մղձավանջ են մնում։

Ասեցի՝ կիսվեմ, թե որոնք են իմ չափանիշներով վատ երազները դուք էլ իմանաք։

Բաց թողնելու մասին

 Անցած տարի էս ժամանակներն էին։ Ես դեռ Մասիվում էի ապրում։ Կանգառում, որտեղ ոչ ոք չկար, նստած ավտոբուսին էի սպասում։ Էդ ժամին սովորաբար մենակ 44 համարն ա աշխատում։ 44-ը գալիս էր, կիսադատարկ, հոգնած կանգնում, սպասում որ ուղևորներ բարձրանային։ Լինում էր, որ ուղևորներ լինում էին, իսկ ես նստած նայում էի, թե ոնց ա 44-ը գնում։ Էն, որին սպասում էի, գալիս էր ու գնում։ իսկ ես անկապ սպասում էի։ բաց թողնել էի պարապում։

Հիվանդ օրգանը, որ բուժել էլ չի լինում, հեռացնում են, չէ՞։ Փտած ոտքը կտրում են, չէ՞։ Հա, հետո ինչ-որ էդ ուրվականային ցավերը մնում են դեռ երկար-երկար ու ամեն անգամ անձրևների ժամանակ կտրած ոտքը էլի ցավում ա։ Հետո ի՞նչ որ միշտ ցավալու ա․ մի ոտքով գնալ դեռ լինում ա։ Փտա՞ծ ոտք եք ուզում լինել։ Ախր ինչի՞։ Ախր էդ դեպքում երկու լուծում կա․ կամ ձեզ են կտրում ու գցում մի կողմ կամ չեն կտրում ու լրիվ փտում եք, մեռնում եք։ Չկաք։

Գոնե թողեք, որ լավ հիշողությունները մնան լավ հիշողություններ։ Գոնե դրանք մի փչացրեք։ Գնացեք ժամանակին։ Նենց ոնց ժամանակին էկել էիք։ Գնացեք, գրողը տանի, բաց թողեք։ Խեղդում եք արդեն։ Բա՛ց թողեք։ Թողե՛ք։